Revolucioni ynë i shkurtit

Agon Hamza & Sead Zimeri

Një fantazmë po sillet mbi botën arabe – fantazma e lëvizjeve dhe organizimeve popullore. Fuqitë reaksionare dhe anti-popullore të kësaj pjese të botës po e përjetojnë përfundimin e tyre shumë të ëndërruar. Regjimet autoritare të Ben Ali, Mubarak u përmbysën nga vullneti popullor i masave të shtypura e të eksploatuara. Revoltat e demonstratat po përhapen me shpejtësi në Jemen, Iran, Bahrein, e gjetiu. Në këtë kontekst, diktumi i Mao Zedong “reaksionarët janë tigra prej letre” është më aktual se kurrë: sepse në instancë të fundit, reaksionarët nuk janë aparenca e tyre. Aparenca e tyre tmerruese nuk është kompatibile me fuqinë e tyre. Duke llogaritur në pafuqinë e tyre, Mao thoshte se në periudhën afatgjate, nuk janë reaksionarët, por masat ato që janë të fuqishme. Ky diktum u vërtetua me rënien e paturpshme të Ben Ali e Mubarakun. Bota Arabe kurrë më nuk do të jetë e njëjtë. Nga tani e tutje, qeveritë Arabe nuk do t’i nënçmojnë më popujt e vet. Ndërsa Perëndimi nuk do të sheh popuj apatik, të cilët do të eksploatohen dhe të shtypen, por popuj të cilët fuqishëm u lartësuan nga inekzistenca në ekzistencë. Gjithçka ka ndryshuar tashmë në nivel të forcave politike dhe ndarjeve ideologjike. Para revolucionit, Egjipti ishte vend me konflikte sektare, në të cilat minoriteti Kopt ishte gjithnjë i sulmuar nga ata që qeveria e Mubarakut thoshte se janë anëtarë të Vëllazërisë Myslimane. E vërteta është pikërisht e kundërta: as egjiptianët dhe as Vëllazëria Myslimane nuk i sulmonin Koptët, por ishte qeveria e Mubarakut ajo e cila sulmonte dhe shqetësonte qytetarët e saj. Ngjarjet në Sheshin Tahrir e dëshmojnë këtë: egjiptianët ishin të gatshëm të vetë-sakrifikoheshin që bashkë-qytetarët e tyre Kopt të gëzonin të drejtat e tyre, jo vetëm ato politike e religjioze, por të gëzonin të drejtën për të shprehur identitetin e tyre pa kurrfarë pengese, në një shoqëri konservative Myslimane. Ajo që ndodhi në Tunizi, e sidomos në Egjipt meriton të kualifikohet si Ngjarje. Në harmoni me filozofinë e Badiou-së, Ngjarja është inovacion i cili meriton afirmim universal; d.m.th ajo është çarje në dispozitën e renditjes së trupave përbrenda gjendjes së situatës, të cilat e limitojnë vet mundësinë. Ose, siç do ta definonte vet Badiou, Ngjarja është një sekuencë konkrete, specifike në kohë, në të cilën shfaqet një mendim dhe një praktikë e re kolektive. Ngjarja prodhon edhe dy elemente të tjera: të vërtetën (singulare) dhe subjektin (e së vërtetës). Statusi i së vërtetës është i rëndësisë kruciale: ajo arrihet nëpërmjet një procesi i cili vendosmërisht shkëputet nga të gjitha kriteret e etabluara të gjykimit dhe interpretimit të opinioneve ose kuptimeve ekzistuese. Në këtë kontekst, egjiptianët bënë Ngjarjen duke u krijuar forma të reja kreative të organizimit politik, e mohuan gjendjen e tyre të situatës në ekstremet e limiteve të saj, e bënë çarjen e domosdoshme dhe krijuan një subjekt të ri politik të së Vërtetës. Rëndësia e revolucionit Egjiptian zgjatet përtej kufijve të Egjiptit. Është ngjarje lokale, me konsekuenca dhe reverberime universale. Kjo është shfaqja e të vërtetës abstrakte universale e barazisë, që e gjen trupin konkret në vullnetin kolektiv të popullit Egjiptian. Ishte universaliteti i Ngjarjes dhe vullneti i popullit ato që u konstituan në Sheshin Tahrir. Revolucioni Egjiptian ka meritat e veta lokale të panumërta, por çështja është që të krijohet lidhja me implikimet universale të saj, domethënë, formimi i subjektit politik si agjent i ndryshimit social e politik dhe relevancën e saj për ekzistencën autonome politike të popullit.

Subjekti revolucionar që është shfaqur si rezultat i këtij revolucioni është subjekt që ka kaluar nëpër trazira dhe nëpër forcën kreative të së resë, të lirisë jo vetëm për t’u nënshtruar pasivisht në trashëgimi, por për ta ridezajnuar të renë në përputhshmëri me rregullat e qeverisjes dhe shfaqjes së subjektivitetit të ri. Mësimi që e kemi mësuar nga revolucioni Egjiptian nuk është vetëm se njerëzit, të cilët ishin të privuar nga të gjitha të drejtat bazike politike, të privuar nga të gjitha mediumet e shprehjes dhe veprimit të cilat do të kishin çfarëdo efekti në sfidimin e status quo’së – shpata e qeverisë arrinte shumë thellë në të pavetëdijshmen e njerëzve – kërkuan revolucion demokratik. Nëse ky është mësimi i nxjerrë nga Egjipti, atëherë në efektivisht nuk kemi mësuar asgjë. Mësimi krucial që duhet nxjerrë është ai se agjenti i ndryshimeve politike nuk ekziston para sekuencave të intervenimit politik. Njeri nuk mund të jetë pjesëtar i ndryshimeve domethënëse, për shembull si anëtar i parlamentit. Këto pseudo-ndryshime kontribuojnë në fortifikimin mëtutjeshëm të status quo-së politike. Agjenti i ndryshimit konstituohet nga revoltat politike dhe transformimi i vetëdijes, i efektuar nga vet sekuenca. Nuk ka subjektivitet, kolektiv ose tjetër, para këtij intervenimi; determinimi i subjektivitetit dhe Ngjarjes politike janë paralele, janë të bashkë-determinuara nga sekuenca e njëjtë e intervenimit. Thënë në terma dialektike, revoltat e Tunizisë dhe Egjiptit e “kthyen politikën me kokë përpjetë” nga obskurantizmi në të cilën ishte katandisur ajo. Domethënë, e shpëtuan politikën nga partitë politike, nga mantra e “politikës si reprezentim”, si çështje e administratimit, etj, dhe e kthyen atë në çështje të vullnetit popullor politik dhe aksionit kolektiv politik si shprehje subjektive e saj. Përderisa Egjiptianët kërkonin demokraci, Perëndimi kërkonte prej tyre që të mbajnë zgjedhje të lira e demokratike; domethënë të bëjnë tranzicion paqësor në demokraci. Mirëpo, për mëndjengushtësinë liberale, demokracia është e reduktueshme në “vlerat liberal-parlamentare”. Egjiptianët e konceptojnë demokracinë në totalitetin e saj: demokracia egjiptiane nënkupton anti-imperializmin, drejtësinë, lirinë, barazinë. Kjo është Ideja, në kuptimin Platonik, që meriton afirmim Universal. Tani e tutje, nuk është e tepërt të thuhet se duhen braktisur të gjitha shantazhet e liberalëve Perëndimorë në raport me demokracinë: demokracia nuk matet dhe nuk është e reduktueshme në raporte shantazhuese të organizatave dhe parimeve liberale. Ajo është, në strukturën e saj konstitutive, është shprehje e vullnetit kolektiv të popullit. Ky është mësimi krucial që na e mësuan Egjiptianët. Dhe nëse synojmë demokraci, atëherë duhet kaluar nëpër Egjipt, dhe assesi nuk duhet shkuar nëpërmjet formalitetit legal-ideologjik të parlamentarizmit.

Në këtë kontekst, popullin duhet shpëtuar nga abstraksioni i tij, në të cilin konservativët kanë aq shumë dëshirë ta hedhin. Kategoria “popull” është e pakuptimtë jashtë operacioneve të intervenimit. Fakti që “populli” mund të ndryshojë statusin e vet nga jo-ekzistenca në intensitetin maksimal të ekzistencës, që mund të ndryshojë atë që Badiou e quan transcedentalja e tij, dëshmon se raporti që fitohet ndërmjet Ngjarjes dhe subjektivitetit është raport i kontigjencës. Në kuadër të kësaj linje, subjekti revolucionar si agjent i ndryshimeve nuk mund të gjendet as në momentet kur situata është e ngarkuar me momente të ngjarjes, siç ishte në Tuniz apo Egjipt, ose siç është tani në Kosovë e Shqipëri (si situata para-revolucionare). Ne gjendemi në një rreth vicioz: sepse subjekti i tillë nuk ekziston para intervenimit të njerëzve si agjente dhe mjete të ndryshimit. Se këndejmi, jemi tërësisht të justifikuar kur themi se populli Egjiptian erdhi në ekzistencë vetëm së fundmi, ata nuk ekzistonin më parë, dhe se populli i qeverisur nga ligjet e tregut e ligjet e tjera të situatës është popull inekzistent sepse është i privuar nga agjencia politike që i konstituon ata si të tillë. Për më tepër, procedurat demokratike në shumë mënyra vetëm se e budallallosin dhe asgjësojnë erupsionin e subjektivitetit kolektiv. Që populli të ekzistojë, që të jetë më shumë se një kolektiv numerik ose kolektiv i numërueshëm i cili flet vetëm njëherë në katër-pesë vite nëpërmjet mediumit të dizenjuar për të izoluar zërin dhe si pasojë, ta vendosë atë nën qeverisjen e ligjeve të ekonomisë dhe të situatës, ai duhet të ketë kurajon t’i suspendojë të gjitha ligjet e ekzistencës së aktualitetit dhe mbi to, të konstituojë vetveten si subjekt. Për Egjiptianët zgjidhja nuk fundamentohej në “qarkun e ngushtë” të demokracisë, në binomin Mubarak vs Dikush Tjetër; d.m.th, çështja është nëse kjo do të shkojë PËRTEJ shantazhit aktual dhe të etablojë diçka te RE. Egjiptianët arritën të bëjnë çarjen e domosdoshme në “bazën materiale” të ideologjisë së sotme: ata e shpërfaqën karakterin reaksionar dhe limitues të partive politike, sistemit zgjedhor, pamundësinë e partive dhe sindikatave. Ata u bazuan në “vullnetin” e masave, si parakusht për emancipimin kolektiv.

Shenim: Botuar në Koha Ditore, 19 Shkurt 2011; Shekulli.com.al ( si dhe ne saktivista.com)

About albphilosopher

Sead Zimeri has studied Philosophy, Islamic Philosophy and Religion, International Politics and Psychoanalysis. He is currently the project coordinator of "Islam and the Liberal Society" at the Liberalt Laboratorium (LibLab) thin tank in Oslo, Norway. http://www.liblab.no
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s